Trà gừng là đồ uống làm từ củ gừng hãm hoặc nấu trong nước nóng, có vị cay và mùi thơm hăng đặc trưng của gừng. Tách trà có thể chỉ có gừng, cũng có thể phối thêm thảo mộc, chanh, mật ong hay đường tùy khẩu vị. Ở Việt Nam, trà gừng có mặt trong căn bếp của rất nhiều gia đình, từ ấm gừng tươi tự hãm đến hộp trà gừng túi lọc đặt sẵn trên kệ.
Một buổi sáng cuối năm ở Đà Nẵng, trời vừa ngớt mưa. Người mẹ gọt vội một củ gừng, thái vài lát mỏng thả vào ấm nước vừa sôi. Cậu con trai đi làm sớm thì lấy một túi trà, đặt vào tách rồi rót nước. Hai cách làm khác nhau, nhưng hơi bốc lên từ miệng tách mang cùng một mùi gừng quen thuộc.
Hiểu gừng và các dạng trà gừng một chút, bạn sẽ dễ pha tách trà hợp vị nhà mình và đỡ phân vân trước kệ hàng.
Trà gừng là gì và được làm từ những nguyên liệu nào?
Trà gừng là thức uống có nguyên liệu chính là củ gừng, được thái lát, đập dập, phơi khô hoặc cắt nhỏ rồi hãm với nước nóng. Phần lớn trà gừng không có lá chè. Chữ “trà” ở đây được dùng theo nghĩa rộng mà người Việt quen gọi cho các đồ uống hãm từ thảo mộc.
Cây gừng có tên khoa học Zingiber officinale, thuộc họ Gừng, cùng họ với nghệ và riềng. Phần dùng để pha trà là củ, thực chất là thân rễ mọc ngang dưới đất, tách thành nhiều nhánh như những ngón tay. Vỏ củ màu vàng nâu, ruột vàng nhạt, càng già càng nhiều xơ. Mùi hăng và vị cay của gừng là thứ làm nên nét riêng của tách trà.
Trong bếp Việt, gừng có mặt ở rất nhiều món: cá kho, vịt kho, cháo hành gừng, chè trôi nước hay mứt gừng ngày Tết. So với những món ấy, trà gừng là cách dùng gừng giản dị: không cần nêm nếm, không cần bếp lửa lâu, chỉ cần gừng và nước nóng. Có lẽ vì vậy mà ấm trà gừng dễ trở thành thói quen trong nhiều nhà, nhất là vào những tháng cuối năm.
Trong bếp nhà và trên kệ hàng, trà gừng thường gặp ở ba kiểu công thức:
- Chỉ có gừng: gừng tươi hoặc gừng khô hãm với nước, vị cay rõ, mùi gừng nổi bật.
- Gừng phối thảo mộc: gừng đi cùng sả, quế, táo đỏ, linh chi hoặc trà xanh, mỗi nguyên liệu thêm một lớp hương hay hậu vị khác.
- Gừng phối vị ngọt: gừng nấu cùng đường, mật ong hoặc làm sẵn thành bột hòa tan có đường.
Ở Việt Nam có nhiều giống gừng, hay gặp ở chợ là gừng sẻ củ nhỏ, cay nồng và gừng trâu củ to, vị nhẹ hơn. Cùng một giống, củ để lâu trong đất gọi là gừng già, cay rõ hơn gừng non. Vì vậy cùng một cách pha, hai nhà có thể ra hai tách trà khác nhau.
Xem thêm: Các Loại Gừng Thường Gặp Ở Việt Nam: Phân Biệt Gừng Sẻ Và Gừng Trâu
Từ nương gừng đến tách trà gừng ngày Tết của người miền Trung
Một củ gừng già cần nhiều tháng trong đất trước khi được dỡ lên, nhiều nơi thu vào khoảng cuối năm. Đúng lúc ấy, căn bếp nhiều nhà miền Trung bắt đầu dùng gừng cho việc Tết: làm mứt, kho cá, nấu nước và pha trà mời khách.
Gừng được trồng từ những mầm giống tách ra từ củ cũ. Qua mùa mưa nắng, củ lớn dần và đẻ thêm nhánh. Củ dỡ sớm vỏ mỏng, màu nhạt, ít xơ. Củ dỡ muộn vỏ dày, ruột chắc, mùi hăng rõ, là loại thường được phơi sấy để làm trà hay nấu nước.
Xem thêm: Gừng Thu Hoạch Vào Tháng Mấy? Một Mùa Gừng Từ Lúc Xuống Giống Đến Khi Thành Củ Già
Những ngày giáp Tết ở miền Trung, có năm trời se lạnh, mưa phùn lâm râm từ cuối tháng Chạp sang mấy ngày đầu năm, có năm lại hửng nắng. Khách đến chúc Tết, ngồi xuống bộ bàn ghế giữa nhà, chủ nhà rót mời một tách trà nóng. Bên cạnh là đĩa mứt gừng, vài chiếc bánh tổ hay đĩa hạt dưa. Ở một số nhà, ấm trà gừng cũng có mặt bên đĩa mứt ngày Tết, giữa tiếng chuyện trò và mùi nhang khói trên bàn thờ.
Khách ngày Tết đến nối tiếp nhau, nên ấm trà pha nhiều lần trong ngày. Nhiều nhà vì vậy thái sẵn gừng hoặc mua sẵn hộp trà từ trước Tết, để lúc khách vào chỉ cần đun nước.
Xem thêm: Tết Miền Trung Có Lạnh Không? Tách Trà Gừng Nóng Trong Những Ngày Đầu Năm
Từ củ gừng tươi đến túi lọc: những dạng trà gừng thường gặp
Trà gừng hiện có bốn dạng phổ biến: gừng tươi tự hãm, gừng lát khô, bột hoặc cốm hòa tan, và túi lọc. Mỗi dạng khác nhau ở thời gian chuẩn bị, độ cay, lượng bã trong tách và cách cất giữ trong nhà.
- Gừng tươi: rửa, thái lát hoặc đập dập rồi hãm, nấu với nước sôi. Mùi gừng tươi rõ, dễ chỉnh độ cay theo số lát; củ đã cắt dở thì bọc kín lại để khỏi khô.
- Gừng lát khô: vài lát hãm với nước sôi, cất được lâu trong hũ kín, hợp để dành qua mùa mưa.
- Bột, cốm hòa tan: khuấy với nước nóng là uống được, không có bã; nhiều loại đã phối sẵn đường.
- Túi lọc: ngâm túi trong nước nóng theo thời gian ghi trên hộp; lượng nguyên liệu chia sẵn theo túi, ít bã, dễ mang theo.
Chọn dạng nào tùy nhịp sống của mỗi nhà. Người có thời gian thích tự thái gừng, chỉnh từng tách. Người đi làm sớm cần thứ pha nhanh. Nhiều nhà giữ cả hai: củ gừng tươi cho ngày nấu nướng, một hộp trà sẵn cho những buổi bận.
Xem thêm: Trà gừng hòa tan, túi lọc và nguyên chất khác nhau thế nào: cách chọn cho từng nhu cầu
Chọn một hộp trà gừng chỉn chu: thành phần và thông tin trên bao bì
Khi chọn trà gừng đóng hộp, hãy đọc bảng thành phần trước, rồi xem ghi chú về hương liệu, phẩm màu, quy cách, hướng dẫn pha, hạn dùng và tên nhà sản xuất. Những dòng chữ nhỏ ở mặt sau hộp cho biết nhiều hơn hình ảnh ở mặt trước.
Ngon hay không còn tùy khẩu vị, nhưng đọc kỹ mặt hộp thì bạn biết mình đang mua gì, pha ra sao và dùng đến lúc nào. Ví dụ, hai hộp cùng tên trà gừng có thể khác hẳn nhau: một hộp chỉ có gừng, một hộp phối thêm đường; một hộp túi lọc, một hộp hòa tan.
Khi mua online, bạn có thể nhắn người bán gửi thêm ảnh mặt sau hộp để đọc thành phần và hạn dùng. Còn khi nhận hàng, hộp nguyên vẹn, chữ in rõ là dấu hiệu đầu tiên của một hộp trà được đóng gói cẩn thận.
Xem thêm: Trà Gừng Túi Lọc Loại Nào Tốt? 5 Tiêu Chí Chọn Hộp Trà Đáng Tiền
Uống trà gừng chậm như một nghi thức nhỏ trong ngày
Uống trà gừng không cần cầu kỳ, nhưng dành vài phút để pha và uống với sự chú tâm sẽ giúp bạn nhận ra rõ hơn màu nước, mùi gừng và vị còn lại sau mỗi ngụm. Cách uống này gần với tinh thần thiền trà: làm từng việc nhỏ và để ý đến chính việc mình đang làm.
Tinh thần “trà thiền nhất vị”, tức trà và thiền cùng một vị, thường được nhắc đến trong Thiền tông. Ý nghĩa của nó khá giản dị: pha trà thì để tâm vào việc pha, uống trà thì để tâm vào ngụm trà. Một tách trà gừng bình thường cũng có thể uống theo cách ấy, vào buổi sáng trước khi cả nhà thức dậy hay buổi tối khi việc trong ngày đã xong.
Không cần bộ ấm chén đắt tiền hay một phòng trà riêng. Bạn có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ: nhìn màu nước chuyển dần khi trà ngấm, đưa tách lại gần để ngửi mùi gừng, nhấp một ngụm khi trà vừa đủ ấm và để ý vị cay còn lại bao lâu. Chỉ cần đặt chiếc điện thoại xuống trong lúc uống.
Xem thêm: Thiền Trà Là Gì? Cách Uống Một Tách Trà Chậm Rãi Tại Nhà
Biến tấu quen thuộc: thêm mật ong, đường hoặc pha trà cam gừng
Trà gừng có thể thêm mật ong, đường, sữa hoặc kết hợp với cam để đổi vị. Cách dễ kiểm soát là pha trà gừng trước, nếm một ngụm, rồi mới thêm từng chút, để vị gừng không bị lấn mất.
Mật ong, đường phèn hay đường nâu mỗi thứ cho một kiểu ngọt khác nhau; sữa đặc làm tách trà béo và màu ngà. Thời điểm cho vào và lượng bắt đầu là hai điều quyết định tách trà có còn rõ mùi gừng hay không.
Xem thêm: Trà Gừng Pha Với Mật Ong, Đường Hay Sữa Được Không? Cho Vào Lúc Nào Để Không Lấn Vị Gừng
Trà cam gừng là biến tấu hay gặp vào những ngày cuối năm, khi cam bày đầy sạp chợ. Vài lát cam tươi, một ít vỏ cam cùng gừng cho ra tách trà có mùi cam thơm và vị chua nhẹ. Một bình trà cam gừng là món dễ làm khi có khách hoặc trong bữa xế cuối tuần.
Xem thêm: Cách Làm Trà Cam Gừng Tại Nhà: Chọn Cam, Pha Nóng Và Dùng Vỏ Cam
Khi muốn có tách trà gừng nhanh mà vẫn đúng vị
Những ngày không có sẵn gừng tươi hoặc không kịp sơ chế, trà gừng túi lọc là cách rút gọn khâu chuẩn bị. Mỗi túi đã chia sẵn nguyên liệu, chỉ cần nước nóng và một chiếc tách là có trà, không phải gọt hay thái.
Trà Gừng Túi Lọc Hùng Phát có thành phần gừng già và linh chi, đóng hộp 50 g gồm 25 gói × 2 g. Cách pha theo hướng dẫn: ngâm một túi trong nước nóng khoảng 1–2 phút rồi thưởng thức. Bao bì ghi rõ không hương liệu, không phẩm màu.
Muốn thêm mật ong hay pha trà cam gừng, bạn có thể pha từ túi trà này rồi thêm từng chút theo khẩu vị. Những ngày khách đến chúc Tết, một hộp 25 gói cũng giúp chủ nhà nhẹ việc: đun một ấm nước, mỗi tách một túi.
Trà Hùng Phát gắn bó với trà thảo mộc Việt từ năm 1988. Bạn có thể xem giá và đặt hộp trà ngay tại trang sản phẩm.
Câu hỏi thường gặp về trà gừng
Trà gừng có phải là trà xanh pha thêm gừng không?
Không nhất thiết. Phần lớn trà gừng chỉ có gừng hoặc gừng phối với thảo mộc khác, không có lá chè. Một số công thức có thêm trà xanh; khi đó bảng thành phần sẽ ghi rõ “trà xanh” hoặc “lá chè”.
Trà gừng có vị gì?
Trà gừng có vị cay lan dần trên đầu lưỡi và mùi thơm hăng của gừng. Độ cay thay đổi theo giống gừng, lượng gừng, thời gian hãm và việc có thêm đường hay mật ong hay không.
Trà gừng và nước gừng khác nhau thế nào?
Hai cách gọi khá gần nhau. Nước gừng thường là gừng tươi nấu hoặc hãm, có khi thêm đường, uống ngay trong ngày. Trà gừng được dùng rộng hơn, gồm cả gừng lát khô, túi lọc và dạng hòa tan đóng hộp.
Nên dùng gừng già hay gừng non để pha trà?
Gừng già cho vị cay rõ và mùi hăng hơn, hợp với người thích tách trà đậm vị gừng. Gừng non vỏ mỏng, vị dịu, thường được dùng làm mứt hoặc món ăn. Nếu mới bắt đầu uống trà gừng, bạn có thể dùng ít lát rồi tăng dần.
Trà gừng từ gừng tươi và trà gừng túi lọc khác nhau ở đâu?
Gừng tươi cho mùi gừng tươi rõ và dễ chỉnh độ cay theo số lát, nhưng cần sơ chế và lọc bã. Túi lọc đã chia sẵn nguyên liệu, pha nhanh và ít bã, độ cay giữa các lần pha khá đều.
Trà gừng, nói gọn, là gừng gặp nước nóng. Từ đó mỗi nhà có một cách riêng: thái gừng tươi, hãm lát khô, khuấy gói hòa tan hay ngâm một túi lọc; uống nguyên vị hay thêm mật ong, thêm cam; pha vội buổi sáng hay ngồi uống chậm trong ngày Tết. Biết gừng đến từ đâu và đọc kỹ những gì in trên hộp là đủ để bạn có một tách trà gừng hợp với nhà mình.
Hotline: 028 37978 230 – 028 37978 234
Zalo: 0966 152 768 – Trà Hùng Phát – Chay Ngon
Website: https://shop.hungphatea.com
