Gừng già thường được thu hoạch sau khoảng 8–10 tháng kể từ khi trồng. Ở miền Trung, gừng hay được xuống giống vào khoảng tháng 2–3, nên mùa dỡ gừng già rơi vào cuối năm, kéo đến đầu năm sau. Gừng non được dỡ sớm hơn, khi củ còn vỏ mỏng và màu nhạt.
Cuối năm, trên những nương gừng ở vùng đồi miền Trung, lá gừng bắt đầu ngả vàng. Thân cây khô dần, đổ rạp xuống mặt luống. Với người trồng, đó là tín hiệu quen thuộc: củ dưới đất đã đủ già, chỉ chờ một ngày nắng ráo để dỡ.
Gừng thu hoạch vào tháng mấy trong năm?
Gừng thu hoạch vào tháng mấy phụ thuộc vào thời điểm trồng và việc muốn lấy gừng non hay gừng già. Gừng già cần khoảng 8–10 tháng trong đất. Trồng vào đầu năm thì thường dỡ vào cuối năm đến đầu năm sau; gừng non dỡ sớm hơn vài tháng.
Thời vụ trồng gừng khác nhau theo vùng:
| Vùng | Thời điểm trồng thường gặp | Mùa dỡ gừng già |
|---|---|---|
| Miền Bắc | Tháng 1–3, khi trời ấm lên | Khoảng cuối năm |
| Miền Trung | Tháng 2–3 | Cuối năm đến đầu năm sau |
| Miền Nam | Tháng 4–5, đầu mùa mưa | Khoảng đầu năm sau |
Các mốc trên chỉ là thời vụ thường gặp. Tài liệu phổ biến kiến thức của Sở Khoa học và Công nghệ Ninh Bình cũng ghi vụ trồng chính ở miền Nam là đầu mùa mưa, tháng 4–5; gừng có thể thu từ khoảng 4 tháng sau trồng, còn củ để làm giống cần khoảng 9 tháng. Mùa dỡ cụ thể còn tùy giống gừng, chân đất, nước tưới và thời tiết từng năm.
Xem thêm: Trà Gừng Là Gì? Nguyên Liệu, Cách Thưởng Thức Và Cách Chọn Một Hộp Trà Gừng Chỉn Chu
Từ mầm giống đến củ: gừng lớn lên qua những tháng nào?
Gừng được trồng từ những đoạn củ giống đã nhú mầm. Những tháng đầu, cây tập trung ra thân lá; khi vào mùa mưa, củ dưới đất bắt đầu phình to và đẻ thêm nhánh. Đến lúc lá vàng, thân héo, củ đã già và sẵn sàng thu hoạch.
Một mùa gừng có thể chia thành vài chặng:
- Chọn và ủ giống: người trồng chọn củ khỏe, không dập, bẻ thành từng đoạn có mầm, ủ cho mầm nhú đều.
- Xuống giống: đặt từng đoạn củ vào hốc trên luống, lấp đất mỏng, phủ rơm hoặc lá khô giữ ẩm.
- Ra thân lá: vài tháng đầu, cây lên những thân lá thẳng, xanh mướt. Đây là lúc làm cỏ, vun gốc.
- Phình củ: khi mưa nhiều, củ lớn nhanh, đâm thêm nhánh mới quanh củ mẹ.
- Già củ: cuối vụ, lá chuyển vàng, thân khô héo dần, vỏ củ dày lên.
Suốt mấy tháng ấy, nương gừng nhìn bên ngoài chỉ là những hàng thân lá xanh. Phần người trồng chờ đợi nằm dưới đất, chỉ lộ ra vào ngày dỡ.
Gừng non và gừng già được dỡ vào những thời điểm khác nhau
Gừng non được dỡ khi củ còn vỏ mỏng, màu trắng ngà pha hồng ở đầu nhánh, ít xơ và vị cay nhẹ. Gừng già được để trong đất đến cuối vụ, khi lá đã vàng, vỏ củ dày, ruột chắc và cay rõ hơn.
Cùng một luống, người trồng có thể dỡ một phần làm gừng non để bán sớm, phần còn lại để già. Gừng non hay được dùng làm mứt, muối chua hoặc thái sợi ăn kèm. Gừng già dùng cho món kho, nấu nước, phơi sấy và làm trà, vì mùi hăng và vị cay đã đủ đậm.
Vì gừng già thu vào cuối năm, đây cũng là lúc chợ bày nhiều củ gừng già. Riêng mứt gừng ngày Tết, nhiều nhà chọn củ ít xơ để lát mứt mềm.
Xem thêm: Điều gì tạo nên hương vị đặc trưng của gừng già
Một ngày dỡ gừng trên nương: đào, giũ đất, phơi ráo
Gừng được dỡ vào ngày nắng, khi đất đã khô. Người trồng dùng cuốc hoặc xẻng xới nhẹ quanh gốc, nhổ cả khóm lên, giũ sạch đất, cắt bỏ thân và rễ con, chỉ giữ lại củ. Sau đó củ được hong ở nơi thoáng mát vài ngày cho ráo vỏ.
Buổi dỡ gừng thường bắt đầu từ sáng sớm, khi sương vừa tan. Mỗi khóm gừng nhấc lên, đất quanh củ rơi lả tả. Mùi gừng tươi bốc lên ngay trên nương, hăng và ấm. Người dỡ xếp củ to riêng, củ nhỏ hay củ dập để sang một bên.
Củ mang về rải mỏng ở chỗ thoáng, có mái che, hong khoảng 2–3 ngày cho ráo vỏ. Sau đó người trồng chải nhẹ phần đất còn bám, phân loại củ đẹp, củ xấu. Cất ở nơi mát, khô và tối, gừng để được lâu hơn trước khi đem bán hay chế biến.
Dỡ gừng vào ngày mưa thì củ ướt, dính nhiều đất và dễ hư. Vì vậy người trồng thường chờ những ngày nắng ráo cuối năm mới dỡ.
Củ gừng già đi vào bếp và tách trà như thế nào?
Sau thu hoạch, gừng già có thể được bán tươi ở chợ, thái lát phơi sấy khô hoặc chế biến thành các sản phẩm như trà gừng, gừng bột. Mỗi cách giữ lại vị cay và mùi hăng của củ già theo một kiểu khác nhau.
Ở chợ, gừng già bán theo ký, khách chọn củ chắc tay, vỏ không nhăn. Ở nhà, gừng được rửa, thái lát để kho cá, nấu nước hoặc hãm trà. Lát gừng phơi khô có thể cất trong hũ, dùng dần qua những tháng mưa.
Từ nương gừng đến tách trà, củ gừng đi một chặng dài, qua tay người trồng, người buôn và người nấu. Khi rót nước nóng vào, mùi hăng của gừng già là thứ bạn nhận ra đầu tiên.
Gừng già trong túi trà pha sẵn
Hết mùa dỡ, gừng già tươi ở chợ thưa dần. Một hộp trà túi lọc làm từ gừng già thì vẫn pha được quanh năm, không phụ thuộc vào mùa thu hoạch; mỗi lần pha chỉ cần nước nóng và một chiếc tách.
Trà Gừng Túi Lọc Hùng Phát ghi thành phần là gừng già và linh chi, đóng hộp 50 g gồm 25 gói × 2 g. Mỗi tách ngâm một túi trong nước nóng khoảng 1–2 phút theo hướng dẫn trên hộp. Hộp cất nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp; hạn dùng 24 tháng kể từ ngày sản xuất.
Câu hỏi thường gặp về mùa thu hoạch gừng
Vì sao gừng mua cuối năm thường cay hơn?
Cuối năm là mùa dỡ gừng già. Củ để lâu trong đất có vỏ dày, ruột chắc, vị cay rõ hơn gừng non dỡ sớm.
Vì sao người trồng chờ lá gừng vàng mới dỡ củ?
Lá chuyển vàng và thân héo dần là dấu hiệu cây đã già, củ dưới đất đã chắc và vỏ dày lên. Dỡ lúc này, củ thường chắc và để được lâu hơn so với khi cây còn xanh.
Gừng thu hoạch vào tháng mấy tùy vụ trồng, nhưng gừng già thường đến với chợ vào cuối năm, sau 8–10 tháng trong đất. Biết mùa của củ gừng giúp bạn chọn đúng gừng non hay gừng già cho món mình định làm.
Hotline: 028 37978 230 – 028 37978 234
Zalo: 0966 152 768 – Trà Hùng Phát – Chay Ngon
Website: https://shop.hungphatea.com
