Cây cacao là cây thân gỗ nhiệt đới, ưa bóng râm, ra hoa và quả ngay trên thân và các cành lớn. Ở Việt Nam, cacao được trồng chủ yếu ở đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ, cho quả gần như quanh năm và thường có một hai đợt quả rộ trong năm.
Đi giữa một vườn cacao trồng xen dưới tán dừa ở miền Tây, điều dễ thấy nhất là những trái dài màu vàng cam, đỏ tía treo lủng lẳng sát thân cây, ngang tầm mắt. Từ những trái ấy, hạt cacao bắt đầu chặng đường đến hũ bột trong bếp nhà bạn.
Cây cacao trông như thế nào?
Cây cacao là cây thân gỗ, cao vài mét, lá to, xanh đậm và mọc so le. Cây ưa bóng râm nên thường được trồng dưới tán những cây cao hơn như dừa, điều hoặc cây ăn trái. Đặc điểm dễ nhận ra nhất là quả mọc ngay trên thân và các cành lớn.
Quả cacao hình bầu dục thuôn, vỏ dày, có rãnh dọc theo chiều dài. Khi còn non, quả màu xanh hoặc tím đỏ tùy giống; khi chín, quả chuyển sang vàng hoặc cam. Bổ quả ra, bên trong là 30 – 50 hạt xếp thành hàng, mỗi hạt bọc một lớp cơm trắng, vị chua ngọt.
Vì sao quả cacao mọc ngay trên thân cây?
Quả cacao mọc trên thân vì hoa cacao mọc ngay trên thân và các cành lớn, không mọc ở đầu cành như nhiều loài cây khác. Đây là kiểu ra hoa trên thân, cũng gặp ở một số cây nhiệt đới quen thuộc như mít. Hoa được thụ phấn, đậu quả ngay tại chỗ.
Hoa cacao rất nhỏ, màu trắng hoặc hồng nhạt, mọc thành từng chùm bám vào vỏ cây. Mỗi cây ra rất nhiều hoa, nhưng chỉ một phần nhỏ đậu thành quả. Hoa được thụ phấn chủ yếu nhờ những loài côn trùng rất nhỏ sống trong lớp lá mục dưới gốc, đó cũng là lý do vườn cacao thường giữ lớp lá rụng dưới tán.
Nhờ quả mọc sát thân, ngang tầm tay người, việc hái quả cacao chủ yếu làm bằng tay, từng quả một.
Cacao được trồng ở đâu tại Việt Nam?
Cacao được trồng ở Việt Nam chủ yếu tại ba vùng: đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Nhiều vườn trồng xen dưới tán dừa, điều hoặc cây ăn trái.
| Vùng | Địa phương trồng cacao thường được nhắc tới (tên tỉnh trước khi sáp nhập năm 2025) |
|---|---|
| Đồng bằng sông Cửu Long | Tiền Giang, Bến Tre, Hậu Giang, Vĩnh Long, Trà Vinh, Sóc Trăng |
| Tây Nguyên | Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng |
| Đông Nam Bộ | Bình Phước, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu |
Cacao được người Pháp đưa vào trồng ở miền Nam từ thời Pháp thuộc. Ở miền Tây, hình ảnh quen thuộc là hàng cacao thấp dưới những hàng dừa cao. Ở Tây Nguyên, Đắk Lắk có nhiều vườn cacao, tập trung ở các vùng Ea Kar, Krông Ana cũ.
Cacao thu hoạch vào tháng mấy?
Cacao ở Việt Nam cho quả gần như quanh năm vì quả trên cây chín lệch nhau; mỗi vùng có một hai đợt quả rộ trong năm, lệch nhau theo mùa mưa từng nơi. Chẳng hạn ở Đắk Lắk, khoảng cuối tháng 4 đã có những vườn vào mùa hái quả.
Vì quả chín lệch nhau, nhà vườn không hái một lần cho cả cây mà đi vườn nhiều đợt, chọn những quả đã đổi màu vàng, cam.
Hái quả còn non, hạt chưa đủ chín nên khi lên men không cho mùi thơm như mong muốn. Hái quả quá chín, hạt có thể nảy mầm ngay trong quả. Vì vậy, người làm vườn chủ yếu nhìn màu vỏ để chọn quả đã chín.
Một ngày hái quả cacao diễn ra thế nào?
Một ngày hái cacao thường bắt đầu từ sáng sớm. Người làm vườn cắt cuống những quả đã chín, gom thành đống, rồi bổ đôi từng quả để lấy phần hạt bọc cơm trắng.
Bổ quả là công đoạn khá mất thời gian. Người ta dùng dao hoặc gõ quả vào vật cứng để tách vỏ, rồi dùng tay vét phần hạt ra thùng.
Nhà vườn ủ hạt tươi trong thùng hoặc chất thành đống rồi phủ kín. Trong vài ngày đầu, lớp cơm trắng chảy nước và lên men, hạt dần chuyển màu nâu. Ở Đắk Lắk, nhà vườn thường ủ khoảng năm ngày rồi đem phơi nắng. Phơi quá vội có thể khiến hạt giữ lại nhiều vị chua.
Một quả cacao nặng khoảng 400 g chỉ cho chừng 35 – 40 g hạt khô.
Hạt cacao đi qua những bước nào trước khi thành bột?
Đến xưởng, người ta rang hạt khô, bóc vỏ lấy nhân, nghiền nhân thành khối cacao sệt rồi ép tách bơ cacao. Phần bã sau khi ép được nghiền mịn thành bột cacao. Từ đây, bột có thể đóng gói nguyên chất hoặc phối thêm đường, sữa để pha uống.
Mỗi bước để lại dấu ấn trên ly cacao bạn uống. Lên men tạo mùi thơm, rang quyết định mức đắng và mùi rang, ép bớt bơ khiến bột khô và tơi.
Xem thêm: Các Loại Bột Cacao Phổ Biến: Phân Biệt Bột Tự Nhiên, Kiềm Hóa Và Pha Sẵn
Bột cacao pha sẵn là bước gần nhất với ly đồ uống trong bếp: phần bột nguyên chất từ hạt được phối thêm đường và nguyên liệu khác để pha nhanh. Trên nhãn Good Cacao Hùng Phát hũ lớn, thành phần ghi lần lượt: đường saccharose, bột cacao nguyên chất và maltodextrin.
Xem thêm: Cacao Là Gì? Từ Hạt Cacao Đến Bột Cacao Và Ly Đồ Uống Quen Thuộc
Câu hỏi thường gặp về cây cacao
1. Cây cacao có trồng được ở miền Trung không?
Cây cacao cần khí hậu nóng ẩm và bóng râm. Hiện nay, cacao ở Việt Nam vẫn tập trung ở ba vùng chính là đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ; miền Trung không nằm trong các vùng trồng tập trung.
2. Cơm trắng bọc hạt cacao có ăn được không?
Có. Lớp cơm trắng quanh hạt cacao tươi có vị chua ngọt, có thể ăn trực tiếp khi vừa bổ quả. Hạt bên trong khi còn tươi thì đắng và chát, phải qua lên men, phơi, rang mới dùng làm cacao.
Cây cacao là loài cây ưa bóng râm, ra hoa và quả ngay trên thân, được trồng xen dưới tán dừa, điều ở miền Tây, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Quả chín lệch nhau quanh năm, thường có một hai đợt rộ, và chỉ sau những ngày ủ, phơi, rang, hạt cacao mới trở thành bột trong hũ bếp nhà bạn.
Hotline: 028 37978 230 – 028 37978 234
Zalo: 0966 152 768 – Trà Hùng Phát – Chay Ngon
Website: https://shop.hungphatea.com
