Chiều cuối năm, trong nhiều gian bếp miền Nam, nồi canh khổ qua nhồi thịt đã nằm trên bếp từ sớm. Người lớn trong nhà hay nói vui: ăn khổ qua để năm cũ khổ qua đi. Một loại quả quen trong bữa cơm, nhờ cái tên của mình, đã mang thêm một lời chúc. Ngày nay, vị khổ qua ấy còn có mặt trong tách trà, như Trà Khổ Qua Hùng Phát phối khổ qua cùng trà.
Khổ qua hay mướp đắng: hai tên gọi của cùng một loại quả
Khổ qua và mướp đắng là hai tên gọi của cùng một loại quả. Người miền Nam quen gọi khổ qua, người miền Bắc gọi mướp đắng. Chữ “khổ qua” gốc Hán Việt: “khổ” nghĩa là đắng, “qua” chỉ các loại quả họ bầu bí, nên khổ qua có nghĩa đen là “quả đắng”.
Chữ “qua” này cũng có trong vài tên gọi Hán Việt khác: “tây qua” là dưa hấu, “đông qua” là bí đao. Nhìn vào cách đặt tên, người xưa xếp khổ qua chung nhà với các loại dưa, bầu, bí, và chọn đúng vị đắng làm đặc điểm để gọi tên.
Ở một số vùng Nam Bộ, người ta còn gọi chệch thành “ổ qua”. Dù gọi bằng tên nào, người Việt đều nhận ra ngay loại quả xanh, vỏ sần với những gai tròn nhỏ, ruột trắng, hạt nằm giữa. Khi chín, quả chuyển dần sang màu vàng cam, nhưng trong bếp, người ta thường dùng quả còn xanh.
Tên gọi theo vùng cũng đi cùng những món quen: nhiều nhà miền Bắc hay làm mướp đắng xào thịt bò, người miền Nam quen nồi canh khổ qua nhồi thịt. Tên “mướp đắng” của người miền Bắc nói thẳng vào vị đắng của quả. Tên “khổ qua” của người miền Nam cũng nói về vị, nhưng qua lớp chữ Hán Việt. Chính lớp chữ ấy mở ra cách hiểu thứ hai, gắn với ngày Tết.
Ý nghĩa khổ qua “qua cái khổ” trong mâm cơm Tết miền Nam
Ở miền Nam, ý nghĩa khổ qua gắn với cách đọc “khổ qua” thành “cái khổ qua đi”. Vì vậy, canh khổ qua nhồi thịt thường có mặt trong mâm cơm cuối năm và ngày Tết, như lời chúc những vất vả của năm cũ được bỏ lại phía sau.
Món canh khá quen: khổ qua cắt khúc, bỏ ruột, nhồi thịt băm trộn mộc nhĩ, hành, tiêu, rồi nấu trong nồi nước dùng trong. Bên cạnh nồi thịt kho trứng và đĩa dưa giá, tô canh khổ qua làm nên mâm cơm Tết quen thuộc của nhiều gia đình miền Nam.
Trong mâm cơm cúng ông bà ngày cuối năm, nhiều gia đình miền Nam đặt tô canh khổ qua trước khi cả nhà cùng ăn. Người lớn giải thích cho con cháu vì sao năm nào cũng có nồi canh này, rồi đến lượt con cháu nấu cho gia đình mình. Một món canh giản dị, nhờ cái tên, trở thành lời chúc cả nhà cùng ăn.
Ở miền Bắc, mâm cỗ Tết quen với bánh chưng, giò, gà luộc, và cách hiểu “qua cái khổ” ít phổ biến hơn. Khi nhắc đến khổ qua với bạn bè miền Bắc, một câu giải thích ngắn về chữ “qua” sẽ giúp họ hiểu vì sao người miền Nam quý món canh này ngày Tết.
Khổ qua trong bữa cơm thường ngày và mâm cơm chay
Ngoài ngày Tết, khổ qua có mặt thường xuyên trong bữa cơm gia đình: canh khổ qua nhồi thịt, khổ qua xào trứng, khổ qua kho. Với mâm cơm chay, khổ qua nhồi đậu hũ nấm hay khổ qua kho tương là những món quen thuộc.
Mỗi món cho một cách cảm nhận vị khổ qua khác nhau. Khổ qua xào trứng có vị đắng xen vị béo của trứng; khổ qua kho thấm nước kho đậm đà; canh khổ qua thì thanh, nhẹ hơn. Nhiều người lớn lên cùng những món này nên nhớ vị khổ qua như nhớ một món ăn của nhà.
Trong mâm cơm chay, khổ qua là nguyên liệu dễ chế biến, hợp với đậu hũ, nấm và tương. Món khổ qua nhồi đậu hũ nấm giữ hình thức của canh khổ qua nhồi thịt, chỉ thay phần nhân, nên cũng hợp với những bữa chay đầu năm.
Từ quả khổ qua đến hộp trà khổ qua túi lọc
Từ món ăn quen, khổ qua bước vào tách trà qua dạng túi lọc. Trà Khổ Qua Hùng Phát phối khổ qua với trà, vị khổ qua nhẹ và thanh, hậu vị êm. Pha một túi trong tách nước nóng là có tách trà từ nguyên liệu quen của bữa cơm Việt.
Với Hùng Phát, thương hiệu theo tinh thần Trà – Chay – Thiền, khổ qua là cầu nối giữa mâm cơm chay quen thuộc và tách trà hằng ngày.
Xem thêm: Trà Khổ Qua Túi Lọc Hùng Phát: Khổ Qua Phối Cùng Trà Cho Vị Thanh, Hậu Vị Êm
Ý nghĩa “qua cái khổ” theo hộp trà đến những dịp tặng quà: một hộp trao tay đầu năm mang theo lời chúc ấy.
Xem thêm: Trà Khổ Qua Làm Quà Biếu: Gửi Lời Chúc “Qua Cái Khổ” Trong Một Hộp Trà
Câu hỏi thường gặp
Khổ qua và mướp đắng có phải là một loại quả?
Phải. Đó là cùng một loại quả, chỉ khác tên gọi theo vùng miền.
Trà Khổ Qua Hùng Phát làm từ những nguyên liệu nào?
Trà làm từ khổ qua và trà, không hương liệu, không phẩm màu. Mỗi hộp có 25 gói, mỗi gói 2 g, pha bằng cách ngâm 1 túi trong tách nước nóng.
Kết luận
Từ cái tên Hán Việt “quả đắng” đến lời chúc “qua cái khổ” ngày Tết, khổ qua gắn với bữa cơm người Việt theo nhiều cách. Quả khổ qua có mặt trong canh Tết miền Nam, trong bữa cơm thường ngày, trong mâm cơm chay, và nay trong tách trà túi lọc. Nếu muốn gặp lại vị khổ qua theo một cách mới, bạn có thể bắt đầu với Trà Khổ Qua Hùng Phát.
Hotline: 028 37978 230 – 028 37978 234
Zalo: 0966 152 768 – Trà Hùng Phát – Chay Ngon
Website: https://shop.hungphatea.com
