Chiều xuống, khoảng sân trước nhà bắt đầu rộn ràng tiếng gọi nhau. Đứa mang vài viên bi trong túi, đứa cầm sợi dây thun, có đứa chỉ cần nhặt mấy viên sỏi là đã đủ rủ bạn bắt đầu cuộc chơi.
Những trò chơi tuổi thơ ngày xưa như ô ăn quan, bắn bi, nhảy dây, trốn tìm, rồng rắn lên mây, bịt mắt bắt dê, chơi chuyền, đá cầu, nhảy lò cò và thả diều từng gắn với nhiều thế hệ trẻ em Việt Nam. Phần lớn có cách tổ chức đơn giản, không cần thiết bị điện tử và có thể chơi cùng bạn bè ở sân trường, đầu ngõ hoặc những khoảng đất trống.
6 trò chơi tuổi thơ ngày xưa quen thuộc
1. Ô ăn quan – trò chơi tính toán với sỏi và ô đất
Ô ăn quan thường được chơi bởi hai người với bàn chơi gồm mười ô dân và hai ô quan ở hai đầu. Người chơi sử dụng những viên sỏi nhỏ làm quân, lần lượt rải quân theo quy tắc đã thống nhất.
Trò chơi đòi hỏi người tham gia quan sát số quân trong từng ô và lựa chọn hướng đi phù hợp. Người có số quân quy đổi nhiều hơn khi kết thúc sẽ thắng theo luật chơi của nhóm.
Điều đáng nhớ là cảnh hai đứa trẻ ngồi đối diện trên nền sân, chăm chú đếm từng viên sỏi. Những người đứng xem đôi khi còn sốt ruột hơn cả người đang chơi.
2. Bắn bi – những viên bi nhiều màu
Bắn bi là trò chơi quen thuộc với những viên bi thủy tinh có màu sắc và hoa văn khác nhau. Tùy luật, người chơi có thể bắn bi trúng viên của đối phương hoặc đưa bi vào một vị trí đã được quy định.
Trẻ thường dùng ngón tay tạo lực để đẩy viên bi lăn trên mặt đất. Việc điều chỉnh hướng và lực bắn quyết định bi có chạm đúng mục tiêu hay không.
Có đứa giữ những viên bi đẹp nhất trong túi, chỉ mang ra chơi vào những dịp đặc biệt. Sau mỗi cuộc chơi, cả nhóm lại gom bi, đếm số lượng và hẹn hôm sau thi tiếp.
3. Nhảy dây – trò chơi quen thuộc ở sân trường
Nhảy dây có thể chơi một mình hoặc theo nhóm, sử dụng sợi dây đủ dài và phù hợp với người tham gia. Với trò chơi tập thể, hai người giữ hai đầu dây và quay, những người còn lại lần lượt nhảy vào.
Một số nhóm quy định số lần nhảy hoặc mức độ khó tăng dần. Người chạm dây hoặc nhảy sai nhịp sẽ phải đổi lượt theo luật đã thống nhất.
Tiếng đếm nhịp và những lần cả nhóm cùng nhảy tạo nên không khí rất sôi nổi. Đây cũng là trò chơi dễ tổ chức trong giờ ra chơi nếu có không gian an toàn.
4. Trốn tìm – tìm chỗ nấp khắp sân nhà
Trốn tìm thường bắt đầu bằng việc chọn một người đi tìm, trong khi những người khác chạy đến vị trí ẩn nấp. Sau khi đếm đến số đã quy định, người tìm bắt đầu quan sát và tìm từng bạn.
Tùy nhóm, trò chơi có thể có thêm vị trí làm mốc hoặc luật chạy về điểm an toàn. Người bị tìm thấy có thể trở thành người đi tìm ở lượt tiếp theo.
5. Rồng rắn lên mây – trò chơi tập thể
Rồng rắn lên mây thường có một người đóng vai thầy thuốc và những người còn lại nối thành hàng, tay giữ người phía trước. Cả nhóm vừa di chuyển vừa đọc lời đồng dao quen thuộc.
Sau phần đối đáp, người đứng đầu hàng tìm cách bảo vệ những người phía sau khỏi bị bắt. Những người trong hàng phải phối hợp di chuyển mà không để đội hình bị đứt.
6. Thả diều – ký ức về những chiều có gió
Thả diều gắn với những khoảng trời rộng và các buổi chiều có gió thuận lợi. Diều có thể được làm từ giấy, tre và dây hoặc những vật liệu phù hợp khác.
Người chơi chạy một đoạn để đón gió, sau đó điều chỉnh dây giúp diều bay lên. Khi diều lên cao, cả nhóm thường ngước nhìn và so xem chiếc nào bay ổn định hơn.
Nhảy dây có thể chơi một mình hoặc theo nhóm, sử dụng sợi dây đủ dài và phù hợp với người tham gia
Xem thêm: 15 món quà vặt tuổi thơ ngày xưa: Ký ức từ căn bếp, sân nhà đến đầu ngõ
Một buổi chiều chơi cùng bạn thường kết thúc như thế nào?
Tiếng người lớn gọi về ăn cơm
Khi trời bắt đầu tối, từ những ngôi nhà trong xóm thường vang lên tiếng gọi trẻ về ăn cơm. Có đứa lập tức thu dọn đồ chơi, có đứa còn xin thêm một lượt vì trận đấu chưa phân thắng bại.
Những cuộc chơi đôi khi kết thúc bằng lời hẹn hôm sau tiếp tục. Người thắng vui vẻ ra về, người thua vẫn muốn có cơ hội chơi lại.
Tiếng gọi từ nhà vì thế trở thành dấu hiệu quen thuộc báo hiệu một buổi chiều đã hết. Nhiều năm sau, chỉ cần nghe một tiếng gọi tương tự cũng đủ khiến người ta nhớ đến những ngày còn nhỏ.
Rửa tay chân sau cuộc chơi
Sau khi chơi trên sân đất hoặc nền gạch, trẻ thường được nhắc rửa tay chân trước khi vào nhà. Những bàn tay dính bụi, đầu gối lấm đất hoặc quần áo nhăn nhúm cho thấy một buổi chiều vận động đã kết thúc.
Có hôm trẻ bị mẹ nhắc vì mải chơi đến muộn, có hôm vừa về đã háo hức kể mình thắng được bao nhiêu ván. Những câu chuyện ấy thường tiếp tục trong lúc cả nhà chuẩn bị bữa tối.
Việc vệ sinh sau khi chơi cũng là thói quen cần duy trì khi tổ chức các trò dân gian hiện nay. Đặc biệt với những trò sử dụng sỏi, đất hoặc dụng cụ dùng chung, trẻ nên rửa tay sạch trước khi ăn uống.
Những món quà vặt được chia nhau trước khi ai về nhà nấy
Một chiếc bánh, vài viên kẹo hoặc phần trái cây mang từ nhà ra đôi khi được chia ngay sau cuộc chơi. Cả nhóm ngồi nghỉ trên bậc cửa, vừa ăn vừa kể lại những tình huống hài hước vừa xảy ra.
Không phải buổi chiều nào cũng có quà, nhưng những hôm được chia một món ăn nhỏ thường khiến cuộc chơi kéo dài thêm ít phút. Đó cũng là lúc cả nhóm thống nhất ngày mai sẽ chơi trò gì.
Khi từng đứa trở về, sân nhà lại trở nên yên tĩnh. Những viên bi được cất vào túi, dây nhảy treo lên móc và mọi thứ chờ đến buổi chơi tiếp theo.
Khi trời bắt đầu tối, từ những ngôi nhà trong xóm thường vang lên tiếng gọi trẻ về ăn cơm.
Trò chơi tuổi thơ có điểm gì khác nhau giữa các vùng?
Không gian sân đình, ngõ phố và sân trường
Không gian sống ảnh hưởng đến cách trẻ lựa chọn trò chơi. Ở những nơi có sân rộng, trẻ có thể chơi các trò cần nhiều người và diện tích lớn.
Trong những khu phố có ngõ nhỏ, trò chơi thường được điều chỉnh để phù hợp không gian. Ô ăn quan, chơi chuyền hoặc những trò đố vui có thể thuận tiện hơn các hoạt động chạy nhảy.
Sân trường cũng là nơi nhiều trò dân gian được truyền từ nhóm bạn này sang nhóm khác. Nhờ vậy, cùng một trò chơi có thể xuất hiện ở nhiều địa phương nhưng mang những biến thể riêng.
Dụng cụ và cách chơi có thể khác biệt
Một số trò chơi có cùng tên nhưng sử dụng dụng cụ hơi khác nhau. Chẳng hạn, ô ăn quan có thể dùng sỏi hoặc hạt nhỏ phù hợp, còn nhảy dây có thể sử dụng những loại dây khác nhau.
Điều kiện địa phương cũng ảnh hưởng đến việc chuẩn bị đồ chơi. Ở nơi có sẵn tre, trẻ có thể quen với việc làm diều, trong khi ở các khu phố, đồ chơi mua tại cửa hàng có thể phổ biến hơn.
Những khác biệt ấy cho thấy trò chơi dân gian không nhất thiết có một hình thức cố định. Điều quan trọng là mọi người cùng hiểu và thống nhất cách chơi trước khi bắt đầu.
Những biến thể luật chơi theo từng nhóm trẻ
Với trò bắn bi, nhóm này có thể quy định bắn trúng bi đối phương, nhóm khác lại đặt mục tiêu đưa bi vào lỗ. Trốn tìm cũng có nơi dùng điểm an toàn, có nơi chỉ cần tìm thấy người đang trốn.
Những thay đổi nhỏ trong luật chơi thường được hình thành qua nhiều lần chơi cùng nhau. Khi có bạn mới tham gia, cả nhóm lại giải thích quy tắc để tránh tranh cãi.
Nếu muốn tái hiện trò chơi ngày xưa, người tổ chức nên tìm hiểu các biến thể phổ biến rồi chọn một cách chơi phù hợp. Không cần cố khẳng định luật của một nhóm là cách chơi duy nhất.
Xem thêm: Bánh mẹ làm ngày xưa: Vì sao món bánh nhà làm luôn có một hương vị riêng?
Gợi ý một món uống cacao tự chuẩn bị sau buổi sinh hoạt gia đình
Sau khi cả nhà cùng tham gia những trò chơi quen thuộc, một món uống tự pha có thể được chuẩn bị để mọi người thưởng thức. Với những ai yêu thích cacao, có thể lựa chọn công thức nóng hoặc lạnh tùy khẩu vị.
Bột Cacao Nguyên Chất Hùng Phát được đóng gói dạng hộp 350 g, với thành phần công bố là Bột Cacao. Sản phẩm có thể dùng để pha đồ uống, làm bánh, rau câu, sinh tố và những công thức có sử dụng cacao.
Theo hướng dẫn sử dụng, để pha nóng có thể dùng 2 muỗng cà phê bột cacao, khoảng 10 g, cùng 100–150 ml nước sôi rồi khuấy đều. Có thể thêm sữa đặc, sữa bột hoặc sữa tươi để điều chỉnh hương vị theo sở thích.
Nếu muốn pha lạnh, có thể kết hợp 10 g bột cacao, 25 g sữa đặc và 50–70 ml nước nóng, khuấy đều trước khi thêm đá. Khi chuẩn bị cho nhiều người, nên điều chỉnh số lượng nguyên liệu theo khẩu phần và nhu cầu thực tế.
Sản phẩm cần được bảo quản tại nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh nắng trực tiếp. Người quan tâm có thể tham khảo thêm tại https://shop.hungphatea.com để lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu sử dụng.
Sau khi cả nhà cùng tham gia những trò chơi quen thuộc, một món uống tự pha có thể được chuẩn bị để mọi người thưởng thức.
Kết luận
Trò chơi tuổi thơ ngày xưa không chỉ là ô ăn quan, bắn bi, nhảy dây hay thả diều. Đằng sau mỗi trò còn có những người bạn, khoảng sân quen thuộc và những buổi chiều cả nhóm mải chơi đến khi nghe tiếng gọi về ăn cơm.
Ngày nay, nhiều trò chơi ấy vẫn có thể được tổ chức bằng những dụng cụ đơn giản. Khi người lớn cùng tham gia và kể lại cách mình từng chơi, trẻ nhỏ có thêm cơ hội tìm hiểu những sinh hoạt của thế hệ trước.
Kênh mua hàng chính hãng:
🌐 Website: https://shop.hungphatea.com
Liên hệ tư vấn:
☎️ Hotline: 028 37978 230 – 028 37978 234
💬 Zalo: 0966 152 768 – Trà Hùng Phát – Chay Ngon
